Co to jest publiczny adres IP i jak sprawdzić, czy go masz

Czym jest adres IP i czym adres publiczny różni się od prywatnego

Adres IP to numer urządzenia w sieci, mniej więcej jak adres pocztowy domu: dzięki niemu dane trafiają do odbiorcy. Adresy są dwóch rodzajów. Adres publiczny jest unikalny w całym internecie i należy do jednego abonenta, więc każdy na świecie może dotrzeć do niego bezpośrednio. Adres prywatny działa tylko wewnątrz sieci lokalnej: ten sam adres prywatny ma jednocześnie miliony urządzeń w różnych domach i z internetu nie da się na niego wejść.

W domu prawie na pewno masz adresy obu rodzajów. Telefon, komputer i telewizor dostają od routera adresy prywatne, zwykle w rodzaju 192.168.0.x lub 192.168.1.x. Sam router łączy się z internetem przez jeden adres zewnętrzny, który nadał mu dostawca. Nazywa się go WAN IP i to właśnie on jest publiczny albo nie.

Dopóki sam otwierasz strony, różnicy nie widać: router podmienia twój adres prywatny na swój zewnętrzny, a odpowiedzi wracają do ciebie. Ale jeśli ktoś z zewnątrz chce połączyć się z tobą jako pierwszy, jak znajomy z twoim serwerem Minecraft, może zwrócić się tylko do adresu zewnętrznego. Przy adresie publicznym żądanie dotrze do routera, a tam można je przekazać na właściwy komputer (to właśnie przekierowanie portów). Przy prywatnym żądanie w ogóle nie dotrze.

Dlaczego dostawca może nie mieć dla ciebie adresów publicznych

Adresów IPv4 jest tylko około czterech miliardów, a urządzeń w sieci znacznie więcej. Wolne adresy skończyły się dawno temu, więc wielu dostawców oszczędza: dziesiątki lub setki abonentów wychodzą do internetu przez jeden wspólny adres publiczny, a każdy z nich ma na routerze adres prywatny. Taki schemat nazywa się CGNAT (Carrier-Grade NAT, czyli translacja adresów po stronie dostawcy).

W codziennym życiu tego nie widać: strony się otwierają, filmy się ładują. Ale połączenia przychodzącego przyjąć nie możesz. Żądanie trafia na wspólny adres, a sprzęt dostawcy nie wie, któremu z setek abonentów je przekazać, więc po prostu je odrzuca. Serwer na domowym komputerze pozostaje w takiej sytuacji niedostępny, bez względu na to, jak skonfigurujesz własny router.

Jak odróżnić adres prywatny od publicznego

Adres jest prywatny, jeśli należy do jednego z zakresów zarezerwowanych dla sieci wewnętrznych. Łatwo je zapamiętać:

• 10.0.0.0–10.255.255.255 (adresy w rodzaju 10.x.x.x) — sieci prywatne, często używane przez dostawców i firmy.
• 172.16.0.0–172.31.255.255 (od 172.16.x.x do 172.31.x.x) — sieci prywatne.
• 192.168.0.0–192.168.255.255 (192.168.x.x) — najczęstszy zakres domowych routerów.
• 100.64.0.0–100.127.255.255 (od 100.64.x.x do 100.127.x.x) — zakres przeznaczony specjalnie dla CGNAT. Jeśli router dostał taki adres, dostawca na pewno dzieli jeden adres między wielu abonentów.

Każdy inny adres, poza kilkoma specjalnymi (na przykład 127.x.x.x i 169.254.x.x), jest publiczny. Publiczny adres na routerze nie jest jednak jeszcze gwarancją, więc najpierw porównaj go z tym, co widzi internet (kroki poniżej).

Jak sprawdzić, czy masz publiczne IP

1. 1Wejdź w ustawienia routera. Zwykle jest to adres 192.168.0.1 lub 192.168.1.1 wpisany w przeglądarce, a login i hasło są często wydrukowane na naklejce na obudowie.
2. 2Znajdź stan połączenia z internetem: sekcja „Status”, „WAN” lub „Internet” (nazwa zależy od modelu). Zobaczysz tam adres IP, który dostawca nadał twojemu routerowi.
3. 3Sprawdź, jaki adres widzi internet. W tym celu wpisz w wyszukiwarce „moje IP” albo otwórz dowolną stronę pokazującą adres zewnętrzny. Wcześniej wyłącz VPN i proxy, bo inaczej zobaczysz adres ich serwera.
4. 4Porównaj oba adresy. Jeśli są takie same, a adres nie należy do zakresów prywatnych wymienionych wyżej — masz publiczne IP.
5. 5Jeśli adres w routerze należy do zakresu prywatnego albo oba adresy się różnią — IP nie jest publiczne: między tobą a internetem stoi jeszcze jeden NAT dostawcy.

Nie masz dostępu do routera, bo na przykład należy do dostawcy i jest zablokowany hasłem? Otwórz wtedy wiersz poleceń i wykonaj tracert 8.8.8.8 w Windows albo traceroute 8.8.8.8 w macOS i Linuksie. Pierwszy wiersz to twój router. Jeśli w drugim lub trzecim wierszu widać adres z zakresu 100.64.0.0–100.127.255.255, jesteś za CGNAT. Brak takiego adresu nie dowodzi jeszcze, że masz publiczne IP: prościej wtedy zadzwonić do dostawcy i zapytać.

Statyczne i dynamiczne publiczne IP

Nawet adres publiczny może się zmieniać. Adres dynamiczny dostawca zmienia na przykład po restarcie routera albo co kilka dni. Statyczny jest przypisany do ciebie na stałe, zwykle za dodatkową opłatą.

Dla domowego serwera ma to znaczenie: jeśli adres się zmieni, znajomi przestaną się łączyć, dopóki nie wyślesz im nowego. Można to obejść na dwa sposoby: zamówić u dostawcy adres statyczny albo uruchomić usługę dynamicznego DNS (DDNS). Przypisuje ona do twojego zmieniającego się adresu stałą nazwę domenową, więc znajomym wystarczy znać tylko ją.

Co robić, gdy nie masz publicznego IP

Adres prywatny to nie wyrok: kilka sposobów pozwala obejść się bez publicznego.

• Zamów publiczne IP u dostawcy. Zwykle to płatna usługa, włączana na zgłoszenie lub po telefonie do pomocy technicznej. Upewnij się, że adres będzie publiczny i osiągalny z internetu, a nie tylko stały wewnątrz sieci dostawcy.
• Zbuduj sieć wirtualną. Programy takie jak Radmin VPN czy ZeroTier łączą komputery w jedną „sieć lokalną przez internet”: znajomi dołączają do twojej sieci i wchodzą na serwer pod jej adresem. Nie musisz konfigurować routera ani mieć publicznego IP, ale każdy gracz musi zainstalować program.
• Skorzystaj z usługi tuneli. Na przykład playit.gg daje publiczny adres i przekierowuje połączenia na twój komputer. Znajomi nie muszą niczego instalować, ale działanie serwera zależy wtedy od zewnętrznej usługi.
• Nie trzymaj serwera w domu. Płatny hosting i darmowy hosting w przeglądarce działają bez twojego publicznego IP i bez konfiguracji routera: adres jest publiczny po stronie hostera.

Publiczne IP a bezpieczeństwo

Gdy adres jest publiczny, a port otwarty, spróbować połączyć się z tobą może każdy, nie tylko znajomi. Nie publikuj swojego IP na otwartych czatach i forach, otwieraj na routerze tylko potrzebny port, aktualizuj Javę i sam serwer. Do zamkniętej gry włącz białą listę: polecenie /whitelist on włącza ją, a /whitelist add z nickiem gracza dodaje znajomego. Pełną listę zabezpieczeń zebrano w artykule Jak zabezpieczyć serwer Minecraft i sieć domową: lista kontrolna bezpieczeństwa.

Najczęstsze pytania

Czy publiczne IP i statyczne IP to to samo?

Nie, to różne rzeczy. „Publiczne” znaczy, że adres jest osiągalny z internetu. „Statyczne” znaczy, że się nie zmienia. Bywa publiczne IP dynamiczne (osiągalne z zewnątrz, ale zmienne) i prywatne statyczne (stałe, ale niedostępne z zewnątrz).

Czy potrzebuję publicznego IP, żeby grać na cudzym serwerze?

Nie. Gdy łączysz się z cudzym serwerem, połączenie jest wychodzące i wystarczy adres prywatny. Publiczne IP potrzebuje tylko ten, kto w domu przyjmuje połączenia: uruchamia serwer, kamerę lub zdalny dostęp.

Czy publiczne IP wpływa na prędkość i ping?

Nie. Nie przyspiesza internetu ani nie skraca opóźnienia, tylko decyduje o tym, czy można połączyć się z tobą z zewnątrz. Prędkość i ping zależą od abonamentu, jakości łącza i odległości do drugiego gracza.

Co dalej

Jeśli masz publiczne IP, wróć do instrukcji Jak stworzyć serwer Minecraft do gry ze znajomymi: kolejny krok to instalacja serwera. A jak otworzyć port w routerze i w zaporze Windows, a potem go sprawdzić, opisano w artykule Jak otworzyć port 25565 dla serwera Minecraft i znaleźć, gdzie jest zamknięty. Jeśli nie masz publicznego IP, skorzystaj z drugiego lub trzeciego sposobu z instrukcji tworzenia serwera — nie wymagają publicznego IP.